کاشف السلطنه - لاهيجان

بنای موزه چای اسکلتی از بتون و سنگ تیشه در زیر بنای به مساحت 512 متر مربه در انتهای خیابان کاشف شرقی لاهیجان و در دو طبقه در کنار برج آرامگاه بنا شده است . لاهیجان مهمترین مرکز تولید و کشت چای در ایــــــــــــــــــــــــــــــــــــران بشمار می رود و کلمه چای در ایران با نام این شهر همراه است. قدمت استفاده از چای و کشت و تولید آن در جهان حدود 5000 سال می باشد اما ایرانیان چای را نخست به عنوان یک ماده دارویی می شناختند و تا حدود قرن 11 و 12 ( صفوی تا قاجار ) نام آن را در کتابهای پزشکی  و دارو شناسی فهرست کرده بودند. البته هنوز هم چای به عنوان یک ماده دارویی مورد استفاده قرار می گیرد. انتقال چای ابتدا از جاده ابریشم توسط چینی ها انجام می شد و به تدریج  کشت و تولید آن در هندوستان رونق یافت واز راههای بازرگانی جنوب به ایران نیز وارد می شد. برای اینکه کشت و مصرف چای در همه طبقات عمومی شود سختی ها و محدودیتهای زیادی کشیده شد تا سر انجام حاج محمد میرزا قوانلو ملقب به کاشف السلطنه به تشویق مظفر الدین شاه قاجار به این امر همت گمارد. کاشف سلطنه در سال 1244 هجر شمسی در تربت حیدریه به دنیا آمد.

 وی در 16 سالگی به استخدام وزارت امور خارجه در آمد و با سمت دبیر دومی عازم پاریس شد و در رشته حقوق دانشگاه سوربن فرانسه به تحصیل پرداخت.سپس در سال 1272 هجری شمسی به عنوان زنرال کنسول ایران به هند رفته  آنجا علاوه بر وظایف محوله به یادگیری فن چایکاری و تهیه چای پرداخت. او طی 2 سال شیوه  کشت چای را با جدیت تمام فرا گرفت و با استفاده از موقعیت سیاسی خود توانست در مراحلمختلف 3000 اصله نهال چای و چندین صندوق تخم چای را به همراه نهال های دیگر به ایران وارد نماید. او قبلا موقعیت و حاصلخیزی زمین های گیلان را بررسی نموده بود لاهیجان و تنکابن مناسب کشت این محصول دید و به همین سبب بذرها و نهال های چای را به این دو شهر منتقل نمود و نخستین باغهای چای در سال 1279 خورشیدی احداث گردید.امروزه کشت چای از تنکابن تا رضوانشهر تالش گسترش یافته است. چند سال بعد اولین کارخانه چای کشور به پیشنهاد کاشف السلطنه در مجلس تصویب شد. او کتابی به عنوان رساله دستورالعمل زراعت چای را به چاپ رساند و به صورت عملی مراحل  کشت و تولید چای-نحوه چیدن چای-انتخاب و درجه بندی چای-مالش-خشک کردن و چشش چای را به کارگران آموخت. سر انجام سال 1308 خورشیدی هنگام باز گشت از چین در حالی که تجربیات تازهای در زمینه توسعه کشت و تولید چای به دست آورده بود در راه بوشهر در یک حادثه رانندگی کشته شد.

 به پاس رنجها و تلاش های وی  او را پدر چای ایران لقب داده اند و برای قدر شناسی از او جنازه وی به لاهیجان حمل شد و در آرامگاهی که خود زمین آن را خریداری کرده بود در میان مزارع چای طبق وصیتش به خاک سپرده شد.