احمد ابن ماجد

احمد ابن ماجد (۸۳۶ هـ ــ ۹۳۶ هـ) دریانورد قرن پانزدهم میلادی منطقه خلیج‌ پارس و اقیانوس هند بود. نام کامل وی: شهاب الدین أحمد بن ماجد بن محمد بن عمرو الأسدی بن أبی الرکائب النجدی است. او از بهترین دانندگان راه‌های دریایی خلیج پارس و اقیانوس هند شناخته می‌شد و شهرتش در غرب بیشتر به دلیل راهنمایی او به واسکو دو گاما برای رسیدن به هند بوده‌است.

او ملقب به أسد البحار (شیر دریا‌ها) بود.

برخی از مولفان نسب وی را به قبائل بـَدُو شمال شبه‌جزیره عربستان می‌رسانند. احمد اقتداری مورخ و پژوهشگر ایرانی این ماجد را فارسی زبان و شیعه می‌داند. مورخان در تاریخ تولد وی هم نظر نیستند. برخی تاریخ نویسان معاصر تاریخ تولد وی را سال ۸۳۶ هجری قمری و وفاتش را در سال ۹۳۶ هجری قمری نوشته‌اند.

دکتر عبدالحلیم منتصر یکی از تاریخ نویسان معاصر می‌گوید که «احمد ابن ماجد» در جلفار ‏ که آن زمان یکی از بنادر عمان بوده (راس‌الخیمه کنونی) در سال (۸۳۶هـ) متولد شده‌است، وبعد از عمر طولانی نزدیک به ۱۰۰ سال، در سال ۹۳۶هـ فوت کرده‌است و در همانجا مدفون است، هنوز در پایهٔ کوهی نزیکی رأس الخیمة ودر شرق روستای جلفار ‏ کنوی که در پایهٔ رشته کوه حجر واقع است، روی تپه‌ای آثار قبری وجود دارد، که پیش ساکنان محلی به «قبر ابن ماجد» معروف است.

جلفار ‏ در آن دوران حلقهٔ وصل بین سواحل غربی خلیج فارس وهند وچین بوده‌است، آوازهٔ تجارتی شهر جلفار ‏ در قرن چهارم هجری قمری تا حدود چین رسیده بوده‌است، یکی از دریا نوردان (بانیان) در آن دوران گذشته به نام دوارتی باریاروس در بارهٔ مردم جلفار می‌نویسد که در این دهکده ثروتمندان، و ملاحان عظام، وتجارتمندان جمله زندگی میکنند.

احمد بن ماجد معروف ترین راهنمای تور دریایی در ایران و جهان بوده است و برای اولین بار قطب نما و استرلاب بدست احمد بن ماجد اختراع شد. احمد بن ماجد به دریانوردی به نام واسکو دو گاما که پرتغالی بود کمک کرد تا راهش را به اقیانوس هند پیدا کند و اختراع خود را که قطب نما بود به واسکو دا ماگا داد تا با خیالی راحت به سفر خود ادامه دهد بعد از رسید دریانورد پرتغالی به لیسبون این اختراع را از آن خود دانست و به اسم خود ثبت کرد.

بخشی از زندگی واسکو دو گاما

واسکو دو گاما (زاده ۱۴۶۹؟ - درگذشته ۱۵۲۴) , جهانگرد و کاشف پرتغالی بود که برای اولین بار از راه دریا از اروپا به هند رفت. او را از موفق‌ترین دریانوردان تاریخ می‌دانند.

او در برخورد با مسلمانان، خصومت حساب‌شده‌ای به خرج می‌داد

...یکی از خصوصیات او این بود که مسلمانان را از دکل کشتی آویزان کرده و با تیر وکمان خود هدف تمرین تیراندازی خود نمایند، ولی این حرکت وحشیانه از روی خباثت نبود، بلکه کاملاً حساب‌شده و بخشی از سیاست بود. واسکو دا گامای (Vasco do Gama) پرتقالی می‌خواست که مردم و حکمرانان محلی (شدت) آتش را ببینند و صدای التماس و عذاب را بشنوند. او با ترور حساب می‌کرد تا به تسلیم دست یابد. فرماندهان پس از گاما فرقی نکردند. آلفونزو د آلبوکرک (Alfonso de Albuqwerque) یک قتل‌عام پس از دیگری را با همان سادیسم جالب توجه حساب شده دا گاما مرتکب شد. پس از فتح ایالت گوآ (Goa) در ساحل هندوستان، در گزارش برای شاه خود چنین نوشت: «من شهر را به آتش کشیدم و همه (مردم) را از دم تیغ شمشیر گذراندم و به‌مدت چهار روز افراد تو بی‌وقفه خون ریختند. هر کجا که آنها را می‌یافتیم از گرفتن جان مسلمانی نگذشتیم. ما مساجد آنها را با اجساد آنها پر می‌کردیم و سپس با آتش می‌کشیدیم.... مردم (کناره‌های) اقیانوس هند تا آن زمان چنین خشونت وحشیانه حساب‌شده‌ای را به‌خود ندیده بودند، و از آن خورد و تسلیم شدند.

 kourosh20032002@yahoo.com